Feto Timor-Leste na’in-haat sai inspiradora ba Lusofonia 2026

DILI, 02 Abríl 2026 (TATOLI)—Sekretária Estadu Igualdade, Elvina Sousa Carvalho, hamutuk ho dirijente no funsionáriu Sekretaria Estadu Igualdade (SEI) parabeniza feto Timor-Leste ne’ebé hetan rekoñesimentu hanesan feto topu ne’ebe tama iha lista dahuluk iha feto na’in-100 inspiradora ba Lusofonia iha tinan 2026 ka “Top 100 Mulheres Inspiradas da Lusofonia 2026”. Ida-ne’e nu’udár novidade di’ak ida ba Timor-Leste no povu Timor-Leste liliu feto sira.
“Iha 2026 Timor-Leste kompleta nia selebrasaun Loron Nasionál Feto ba dala-50 nu’udár orgullu boot hodi marka istória no vitória ida iha fulan-Marsu tinan ne’e, tanba iha fulan ne’e feto maluk na’in-hitu (7) hetan nomeasaun hodi lidera pozisaun importante iha instituisaun Governu Timor-Leste inklui feto-maluk na’in-haat (4) hetan mós rekoñesimentu internasionál sai feto inspiradora ba Luzofonia tinan 2026. Ho rezultadu ne’ebe iha hatudu katak tinan ida-ne’e sai tinan empoderamentu feto Timor-Leste,” Sekretária Estadu Igualidade dehan liuhosi nota komunikadu ne’ebé TATOLI asesu, Kinta ne’e.
Prémiu ida-ne’e rekoñese feto na’in-100 ne’ebé influénsia no inspiradora liu iha nasaun no komunidade sira-ne’ebé ko’alia lian Portugés (CPLP-sigla ingleza) iha mundu tomak. Ninia prezensa iha lista dahuluk ne’e selebra dedikasaun feto inspiradora sira-nian ne’ebé lori mudansa pozitivu iha mundu Luzofonia.
Iha Marsu 2026, inisiativa hosi Womenice Global Foundation, organizasaun ida-ne’ebé harii no lidera husi Tânia Tomé, ekonomia proeminente no líder multitalentoza husi Mosambike.
“Prémiu “Top 100 Mulheres Inspiradoras da Lusofonia 2026″ ne’e la’ós de’it sai nu’udár palku internasionál hodi selebra feto sira-nia kbiit iha mundu Luzofonia, maibé mós sai nu’udár plataforma ida hodi kria ligasaun tangivel entre feto inspiradora sira ba potensiál kolaborasaun negósiu no projetu sira ne’ebé liu husi fronteira nasaun CPLP sira,” nia dehan.

Feto na’in-haat (4) sai feto inspiradora iha Luzofonia mak hanesan Prezidente Parlamentu Nasionál, Maria Fernanda Lay, Fundadora Fundasaun Alola, Kirsty Sword Gusmão, Diplomata seniór no Ministra Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun antiga, Adaljiza Albertina Xavier Reis Magno, Ativista Direitu Feto no Embaixadora Timor-Leste ba ONU antiga no Membru CEDAW antiga, Milena Pires.
Enkuantu, iha portál Forbes Áfrika Lusófona, hateten inisiativa ne’ebé aprezenta halo parte iha komemorasaun Loron Internasionál Feto nian ne’ebé akontese iha 8 Marsu no Womenice Global Foundation Inc. koloka nia-an nu’udár esforsu estruturadu dahuluk ida hodi halo mapa ba influénsia feto nian iha mundu portugés no inglés.
Lista hosi Feto Inspiradora 100 iha tinan 2026 iha Luzofonia halibur naran sira hosi rejiaun jeográfika neen hanesan Brazil, Portugál, Angola, Mosambike, Kabo Verde, Guiné-Bisau, São Tomé no Prínsipe, Timor-Leste, no Guiné Ekuatoriál, ne’ebé reflete aprosimasaun transsetoriál ida-ne’ebé abranje dimensaun polítika, kulturál no ekonómiku. Inkluzaun hosi Guiné Ekuatoriál, membru hosi CPLP dezde tinan 2011, hametin ambisaun ba abranjénsia no konsolidasaun identidade portugés ne’ebé fahe bazeia ba lian la’ós de’it forma rekoñesimentu ida, inisiativa ida-ne’e buka atu koloka nia-an nu’udár plataforma ida-ne’ebé liga merkadu sira, promove rede sira ho kualidade, kolaborasaun transnasionál, no oportunidade negósiu potensiál sira entre feto proeminente no emerjente sira. Pozisionamentu ida-ne’e aliña projetu ho lójika soft power ekonómiku iha mundu luzófonu, ne’ebé maka barak liu seidauk esplora iha maneira estruturadu.
Entre naran sira ho projesaun internasionál boot liu maka figura sira hanesan Gisele Bündchen, Anitta, Fernanda Montenegro, Xuxa, Mariza, Sara Sampaio, Rebeca Andrade, Graça Machel, Lurdes Mutola, Leila Lopes, Maria Borges, Ludmilla, Taís Araújo no Bruna Marquezine, ne’ebé ilustra abilidade, maibé lista atu hetan rekoñesimentu globál no hametin vizibilidade mundu luzófonu nian.
Selesaun ba naran sira-ne’e mós garante distribuisaun jeográfika ida-ne’ebé ekilibradu, hodi konsidera medida populasaun nian no perfíl internasionál hosi nasaun idaidak. Entre naran sira-ne’ebé interesante liu maka Ana Maria Braga, Tarciana Medeiros, Ivete Sangalo, no Luiza Trajano hosi Brazil; Catarina Furtado, Joana Vasconcelos, no Rita Pereira husi Portugal; Ana Paula Tavares, Yola Semedo, no Nair Tati husi Angola; Paulina Chiziane, Conceição Queiroz, no Lídia Brito husi Mosambike; no Mayra Andrade, Lura, no Vera Duarte husi Cabo Verde.
Lista ne’e kria hosi Womenice Global Foundation Inc., ne’ebé prezide hosi Tania Tomé, ho komisaun ida ne’ebé kompostu hosi Graça Sanches ho komisaun ida ne’ebé kompostu hosi Graça Sanches no Danielle Stescki. Kritériu selesaun nian inklui impaktu, lideransa, rekoñesimentu públiku, influénsia dijitál no kontribuisaun sira ba diversidade no inkluzaun.
Inisiativa ne’e hakarak hametin ninia pozisaun nu’udár instrumentu sustentavel hodi valoriza rekursu umanu sira, liliu feto sira iha mundu luzófonu, hodi integra ekosistema luan liu ne’ebé inklui lista sira-ne’ebé dedika ba nasaun sira PALOP nian, Áfrika no kontestu globál.
Womenice Global Foundation Inc. Fó-sai lansamentu ba edisaun dahuluk hosi inisiativa “Feto Inspiradora 100 di’ak liu iha Luzofonia to’o 2026”, projetu ida-ne’ebé hakarak rekoñese feto sira-ne’ebé iha influénsia iha nasaun no ho komunidade ho lian portugés.
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade
