Governu tau ona timeline ba implementasaun Uma Dignu iha Tunubibi

DILI, 08 Abríl 2026 (TATOLI)–Vise Primeiru-Ministru no Ministru Koordenadór Asuntu Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Abitasaun Rurál, Mariano Assanami Sabino, informa Governu determina ona tempu ba implementasaun programa Uma Dignu iha Tunibibi.
“Tunibibi ne’e ita tau ona timeline ba sira, maibé kuandu sira labele, ita fó kompañia seluk tama. Ida-ne’e la’ós dehan osan lakon ka osan bá fatin seluk. Tanba ne’e kompañia halo hotu mak selu. Se la halo hotu mak ita sei la selu. Ita laiha problema iha ne’ebá, maibé kompañia mak la’o tarde, osan ita aloka ona, ne’ebé husu ba kompañia nasionál atu prepara-an di’ak liu atu kompete,” Vise Primeiru-Ministru Assanami hato’o iha Palásiu Governu.
Governante ne’e haktuir, antes ne’e nia parte orienta ekipa aprovizionamentu atu loke konkursu no fó prioridade ba emprezáriu timoroan sira.
“Ita la’ós de’it halo uma idaidak, maibé ita orienta no presiza halo uma andar depoiz ordenamentu territoriál ramata, ita sei tama ba konstrusaun uma ida-ne’e. Ita hakarak hahú iha Timor Louge Komoro nia oin ho uma andar no modernu, ” Assanami akresenta.
Notísia relevante : Advogadu husi Empreza Rics klarifika konstrusaun Uma Dignu iha Tunubibi
Tanba ne’e, Ministériu Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitária (MDRAK) forma ona roteiu ida ho Ministériu Obra Públika (MOP), Ministériu Planeamentu Investimentu Estratéjiku (MPIE), setór privadu, parseiru no ajénsia banku sira.
Vise Primeiru-Ministru nota mós katak Governu aloka osan $40.000 ba konstrusaun kada Uma Dignu, maibé empreza barak mai implementa ho $38.000, ho kuartu haat.
MDRAK iha Fulan-Maiu ne’e sei inaugura Uma Dignu iha Fatuberliu, enkuantu ekipa aselera hela iha Natarbora no Muapitine atu hotu lalais.
“Tunibibi iha problema, maibé la aselera ita sei fó kompañia seluk tama,” nia akresenta.
Kompañia enfrenta problema finanseiru
Iha sorin seluk, Enjeñariu husi kompañia Rics Unipessoal Lda, Marcos Mau Laca, rekoñese katak projetu la’o atraza tanba durante ne’e sira enfrenta problema sosiál, liuliu finanseiru tanba prosesu pagamentu ministériu la’o atrazu.
Marcos Mau Laca esplika, dezde implementasaun projetu to’o agora progresu fíziku atinje ona 68%, maibé Governu foin halo pagamentu 5% ba empreza.
“Durante ne’e ami-nia serbisu ladún la’o, dalaruma la’o neneik oituan tanba finanseiru. Pagamentu ne’ebé ami hatama ho nia burokrasia naruk. Ami hatama pagamentu durante fulan-lima ou neen mós la sai ne’e mak prejudika fali prosesu konstrusaun ne’e la’o tarde. Ami husu Governu atu apoia ami-nia kompañia bele aselera liután serbisu ida-ne’e. Ami la husik serbisu tanba ami investe ona osan barak ba obra ne’e,” nia katak.
Nia relata, totál uma 25 ne’ebé konstrui, iha unidade 10 mak monta ona besi kuda-kuda, unidade 10 mak to’o faze taka kalen-kakuluk, unidade haat mak besik tama ona ba faze finalizasaun, no falta ida mak seidauk monta panel.
“Agora uma-neen monta ona rangka-plafon ne’e loroloron ami halo serbisu. Ami mobiliza nafatin materiál finishing mai, buka meiu oinsá para uma 10 ne’ebé taka ona kalen ami finaliza para Governu aprova ami-nia osan hodi kontinua fali sira ne’ebé seidauk hotu ne’e,” nia katak.
Projetu konstrusaun Uma Dignu iha aldeia Tunubibi ne’e empreza Rics ezekuta ho valór orsamentu $798.762,26 ho kontratu nia durasaun hahú iha fulan-Dezembru 2024 no ramata iha Jullu 2025.
Jornalista : Osória Marques
Editora : Julia Chatarina
