Retallista balun hahú implementa folin kombustível tuir presu padraun Governu

DILI, 07 Abríl 2026 (TATOLI)- Retallista sira balun iha kapitál Dili hahú implementa ona folin kombustível liuliu ba iha folin gazolina tuir presu padraun ne’ebé Governu deside ona liuhusi reuniaun Konsellu Ministru iha loron 25 Marsu 2026.
Tuir observasaun Agência Tatoli ba iha estasaun kombustível sira hatudu katak estasaun kombustível ne’ebé aplika ona folin tuir presu Governu deside mak hanesan Pertamina Internasionál gazolina litru ida ho folin $1,50, gazoleu litru ida $1,65, Belak Fuels gazolina $1.50 gazoel $1,65, pertamina 68 Petrol Station Hudi-Laran gazolina litru ida $1,50 gazoleu litru ida $1,49, estasaun kombustível 88 Petrol Station gazolina litru ida $1,50, gazoleu litru ida $1,49.
Nune’e Mega Petroleu Fatuhada gazolina litru ida $1,50, gazóleu litru $1,49, Mekar Fuel gazolina litru ida $1,50, gazóleu litru ida $1,40, nune’e iha mós estasaun kombustível ne’ebé folin sei tuun oituan mak Borrala gazolina litru ida $1,48 gazolen litru ida $1,62, Realistic gazolina litru ida $1,47 gazoleu litru ida $1,39.
Enkuantu estasaun kombustível husi Empreza fornesedora Esperansa Timor Oan. (ETO) Hali-Laran gazolina litru ida $1,33 gazoleu litru ida $1,45 mina-rai litru ida $2 ETO Mandarin gazolina $1,35 gazoleu $1,48.
Tuir observasaun ne’e, razaun retallista sira hasa’e folin bazeia ba folin husi empreza fornesedora, maibé daudaun sira fa’an bazeia ba folin ne’ebé Govemu deside ona.
Nia subliña baibain sira fa’an hasa’e folin tanba depende ba fornesedór, bainhira sira ba sosa mak fornesedór sira hasa’e folin ezemplu hasa’e $0.5 entaun sira mai fa’an fali mós tuir ida-ne’e, maibé sira ba sosa mak folin tuun entaun mós fa’an hatun folin.
“Ami simu husi supplyer (fornesedór) mak mai fa’an ne’ebé presu ne’ebé daudaun ami fa’an ne’e tuir folin ne’ebé ami sosa, no fa’an tuir presu ne’ebé Governu deside ona. Entaun, agora ami mantein fa’an tuir presu ne’ebe Govemu deside ona”, Jestór Belak Fuels, Cosme Freitas ba Tatoli iha Elemloi ohin.

Nia dehan, daudaun estasaun balun fa’an folin sei la hanesan maibé tuir informasaun ne’ebé sira rona katak hahú aban 08 Abríl folin kombustível iha estasaun sira iha Timor-Leste tantu husi ETO no Pertamina Internasionál sei sa’e hanesan gazolina $1.50 gazoeleu $1.65.
Lembra katak iha loron 25 Marsu 2026 liuhusi reuniaun Konsellu Ministru deside medida ba estabilizasaun temporária folin kombustível no seguransa fornesimentu.
Diploma ida-ne’e ho objetivu prinsipál atu hamenus impaktu instabilidade internasionál atuál iha setór enerjétiku, garante estabilidade folin kombustível iha territóriu nasionál, no garante kontinuidade ba nia abastesimentu.
Entre medida prinsipál sira ne’ebé aprova ona, destaka estabelesimentu limite másimu ba folin kombustível nian, ne’ebé Estadu fó subsídiu ne’ebé finansia hosi Orsamentu Jerál Estadu.
Nune’e, presu labele liu $1,50 kada litru ba gazolina, $1,65 kada litru ba gazóleu, $ 2,50 kada litru ba avtur no $4,20 kada kilograma ba gás (LPG). Define ona mós mekanizmu ba koordenasaun entre entidade públika no operadór sira setór ne’e nian atu garante abastesimentu, no mós medida exepsionál sira ba kontrolu merkadu nian, fiskalizasaun reforsada, no aplikasaun sansaun sira iha kazu infrasaun, inklui kombate dezviu ilegál (uzu ilegál) hosi kombustível subsidiadu sira.
Ho desizaun ida-ne’e, Governu hanoin atu proteje kbiit sosa família sira nian, hamenus impaktu aumentu folin ne’ebé karik akontese iha ekonomia, no mós garante funsionamentu regulár hosi atividade ekonómika, iha tempu hanesan hodi asegura disponibilidade hosi kombustível durante períodu instabilidade internasionál.
Jornalista: Arminda Fonseca
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo
