Jesus fase apóstolu sira-nia ain: Liberdade moris hatene haraik an no hadomi ema hotu

Hosi : Pe. Heri Soares, SVD*)

Leitura no Evanjellu sira ba kalan kmanek ida-ne’e, hanorin mai ita kona-ba hamoos an no entrega an ba Maromak ho neon no laran tomak.

Maluk Sarani Doben sira bé Kristu hadomi…

Ohin, ita akompaña sekuénsia Jesus fase apóstolu sira-nia ain. Pergunta ne’ebé mosu iha ita-nia hanoin mak ne’e, tanbasá Jesus ida-ne’ebé mestre boot bele fase fali apóstolu sira ain? Sentidu loloos husi fase ain; la signifika ita ki’ak, ita kiik no ita foer. Fase ain moos la signifika ita liurai, ita nai ulun boot. Maibé, Jesus fase apóstolu sira ain hakarak atu hanorin mai ita liberdade moris hodi hatene haraik an no iha domin no hadomi ema hotu.

Pergunta ida mai husi Pedro nu’udar apóstolu boot katak; Nai, tanbasá ita fase ami ain de’it no la fase mós ami ulun? Jesus fase ain hakarak hatudu ba ita hotu katak foer loloos ne’ebé belit iha ita fuan no laran mak foti an. Tanba ne’e, Jesus la hatán ba Pedro ne’ebé husu atu fase ita ulun, maibé nia insiste hodi fase ita ain. Ain mak parte orgaun ida husi isin-lolon nian ne’ebé ita hotu-hotu uza maibé ita la konsiente katak ita sama ain ne’e ba rai.

Jesus iha razaun rasik hodi lakohi fase ita ulun, tanba ulun iha ninia sentidu rasik; ulun sai sentru ba hanoin maibé ulun mós sai sentru ba kria hanoin ne’ebé aat. Jesus dehan; husi ulun nia hanoin ne’ebé negativu mak hamonu ha’u ba ema diabu sira-nia liman. Tanba ne’e, ulun mak hanoin hodi halo sala ka pekadu.

Esperiénsia reál ita aprende husi Judas Iskariotes, iha ne’ebé nia mosu mai Jesus ho hanoin ne’ebé di’ak no Jesus nunka mais atu deskonfia uitoan mós tanba nia hatudu husi asaun reál liu husi nia hakuak no rei Jesus. Maibé asaun ne’e sai asaun traisaun ida mak husik hela paixaun moris ida-nian. Bainhira nia hanoin destroe nia umanidade hodi halakon nia popularidade rasik moris nu’udar apóstolu di’ak ida.

Aprende husi esperiénsia Judas nian, mai ita alkansa husi ita-nia moris hodi hafase ita an nu’udar ema kristaun hodi refleta ba ita ida-idak nia moris; liuliu ba Krus Moris ne’ebé Jesus rasik hatudu husi mistériu terus, mate no moris hias nian.

Maluk Sarani Doben sira bé Kristu hadomi…

Husi hamoos aan, Jesus mós entrega an tomak ba Maromak liuhusi Nia hasa’e Nia isin ba paun baluk ida no nia raan ba tua kalis ida, ne’ebé mak sei naksuli an iha ai-krús santa hanesan nia rasik dehan; ida-ne’e ha’u-nia isin no ida-ne’e hau-nia raan, raan maksoin ba imi; halo ida-ne’e hodi hanoin ha’u”.

Ho Jesus nia oferese an hakarak konvida ita hotu hodi harii kompromisu moris nian atu nune’e ho Nia fó an ba mate, ita mós hola parte atu komprende kona-ba moris ida-nia sentidu. Bainhira ita dehan; “ha’u hadomi ó!” signifika ita hadomi ho fuan ho laran tomak hodi tau matan ba nia ne’ebé ita hadomi. Ka linguajen Jesus nian dehan serbí nia ho domin tomak. Jesus hatudu iha Nia misaun, bainhira Nia rasik hadomi Nia an no Nia mós konvida ita atu hadomi ita nia an, familia, instituisaun, relijiaun no moris ne’e rasik.

Bainhira ita dehan; “ha’u konsagra ha’u an!” signifika ita konsagra ita-nia an hodi hahí no adora Nai liuhusi respeita ita-nia an, familia, instituisaun, relijiaun no ita-nia moris rasik. Bainhira ita dehan; “ha’u mai no bá tanba Maromak!” Jesus konvida ita atu hadomi ita-nia misaun moris. Hatudu iha ita-nia dedikasaun ba serbí malu iha moris ne’e rasik hanesan respeita Maromak, Inan-Aman no maun alin sira.

Husi lala’ok moris hirak ne’e rasik, dikte hela mai ita domin Maromak Nian ne’ebé domina ita-nia fuan ho laran mak ita sei la hetan tentasaun husi diabu sira hodi mai destroe ita-nia moris ne’e rasik liuliu moris familia, komunidade no instituisaun sira-ne’ebé mak ita hakna’ar an ba no sakrifika an ba!

Maluk Sarani Doben sira bé Kristu hadomi…

Ohin kalan, ita hamutuk ho Jesus hamoos ita an no entrega ita an liuhusi última ceia—han kalan ikus nian hamutuk ho nia apóstolu sira; Jesus dehan; ema-ne’ebé hadomi ha’u, nia sei halo tuir ha’u-nia liafuan. Linguajen domin sai linguaje metafora ba moris ema hotu nian. Autór ida husi Alemaun ho naran Erick Fromm iha nia livru ida ho titulu The Art of Loving ka Arte ida husi Hadomi, nia dehan; problema ba ema ohin loron mak ne’e; tau prioridade liu ba being loving (nia hadomi) liu fali loving (hadomi).

Husi ne’e, ita bele deskobre katak mundu ohin loron presiza liu mak ema-nia domin maibé nia la iha domin hodi hadomi ema seluk. Tanba ne’e, Erick Fromm esklarese liután katak domin la’ós kona-ba ema ida monu ba domin, maibé oinsá ema ida hamriik hodi simu domin ne’e nia realidade.

Entrega ita an nu’udar sinál ida husi esperiénsia da konsiénsia. Hatudu iha Jesus ne’ebé hanorin ita kona-ba domin ida mak loos no loloos. Domin ne’ebé loos nunka atu hakanek. Domin ne’ebé loloos nunka atu hamate. To’o ba iha ne’e, ita mós bele entrega ita an ho fuan no laran moos no ho domin ida mak rohan laek ba Maromak.

Husi ne’e, lori ita ba komprende didi’ak domin Maromak nian mai ita nu’udar nia kriasaun mak úniku. Maromak nia planu mai ita feitu no klaru loos ona liuhusi prezensa Jesus nian. Tanba ne’e, moris ne’ebé “dalaruma mós dalaruma” halo ita lakon tiha konfiansa ba Maromak. Maibé ba Maromak buat hotu sei sai di’ak tuir nia lia maksoin atu ita labele sai atan ba sala moris nian, maibé hamriik husi sala hodi haree moris ida mak dook liután husi ita katak moris ne’ebé ita iha ne’e, iha nia kontinuasaun.

Husi ne’e, ita komprende moris ida hodi kontinua moris seluk ho ita-nia dedikasaun rasik iha moris ne’e nian. Hanesan Jesus rasik dehan; “ha’u mak paun moris ne’ebé tun mai husi lalehan; ema-ne’ebé han paun ne’e nia sei hetan moris rohan laek”.

Mai ba, hamoos ita an hodi entrega ba Maromak liuhusi dalan Krús ne’ebé Kristu rasik sei lori liuhusi dalan moris ita idak-idak nian.

Mai ba, la’o hamutuk ho Jesus! “Iha Nia mak iha dalan moris ida-nian, tanba ne’e lalika ansi; maibé la’o neneik atu nune’e ita monu karik ita sei bele hadeer. Se ita hakarak halai mós bele, maibé bainhira ita sidi no monu, ita hadeer maibé la ba oin no hakiduk fali ba kotuk”.

*) Hakerek-na’in atuál Pároku iha Parokia Nossa Senhora do Rosário de Fátima Uatolari-Darabai no daudaun ne’e hela iha Uatolari-Viqueque.